ABD ordusunun, İran’la çatışmaların yeniden başlaması ihtimaline karşı hazırladığı saldırı planlarına “tüm bombaların anası” olarak bilinen MOAB bombasını da dahil ettiği öne sürüldü.
CNN International’ın ABD’li yetkililere dayandırdığı haberine göre planlar, Başkan Donald Trump‘ın muharebe operasyonlarını yeniden başlatma emri vermesi halinde İran’ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerinin hedef alınmasını kapsıyor.
ABD cephaneliğindeki en büyük nükleer olmayan bomba olarak tanımlanan “GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb (MOAB)”ın İran’la çatışmada ilk kez kullanılmasının, “önemli bir tırmanış” anlamına geleceği belirtiliyor.
Enerji altyapısı ve nükleer tesisler için saldırı seçenekleri
CNN’e konuşan kaynaklardan biri, Trump’ın orduya “çok sayıda enerji altyapısı” hedefini ve olası MOAB kullanımını içeren ek saldırı paketleri hazırlama talimatı verdiğini söyledi.
Bir diğer kaynak ise Kazma Dağı’nın da aralarında bulunduğu İran’daki nükleer tesislere yönelik askeri planlarda, bu bombanın kullanılmasının açıkça öngörüldüğünü aktardı.
Yer altındaki tesislere karşı etkisi tartışmalı
Bununla birlikte haberde, MOAB’ın derin yer altı tesislerini imha etme kapasitesine ilişkin şüphelere yer verildi. GPS güdümlü bomba çok geniş bir alanda yıkıma yol açabilse de kaynaklar, bu etkinin büyük ölçüde yüzeyle sınırlı kalabileceğini belirtiyor.
Granit katmanlarıyla korunduğuna inanılan Kazma Dağı’ndaki şüpheli nükleer tesislerin ve İran’ın geriye kalan diğer nükleer tesislerinin, bombanın nüfuz edebileceğinden daha derinde bulunduğu ifade ediliyor.
CNN’e değerlendirmede bulunan üçüncü bir kaynak, mühimmatın kullanım amacını şu sözlerle anlattı:
“MOAB, geniş alanların temizlenmesi için harika olan, ancak bunun dışında pek bir işe yaramayan operasyon silahıdır. Kesinlikle derin nüfuz eden bir savaş başlığı olarak tasarlanmamıştır”
Geliştirilmesinde psikolojik etki hedeflendi
Irak Savaşı sırasında geliştirilen MOAB, yere ulaşmadan patlayarak çevresinde geniş çaplı bir yıkım oluşturuyor. Askeri yetkililer, 2003’teki son testler sırasında silahın öncelikle “psikolojik operasyonlar” amacıyla tasarlandığını açıklamıştı.
O dönemde, büyük bir patlamanın Irak birliklerinin direncini kırarak askerleri teslim olmaya ya da çatışmayı bırakmaya yöneltebileceği düşünülüyordu.
Bombanın başlangıçtaki hedefleri arasında kalabalık askeri birlikler, teçhizat ve yer üstündeki güçlendirilmiş sığınaklar bulunuyordu. Kullanım alanı daha sonra, daha yumuşak zeminlerin altındaki mağara ve tünelleri de kapsayacak şekilde genişletildi.
İlk kez Trump döneminde Afganistan’da kullanıldı
Trump, ilk başkanlık döneminde, 2017’de Afganistan’daki DEAŞ mevzilerine karşı MOAB kullanılmasına yetki vererek bombanın kullanımını onaylayan ilk ABD Başkanı olmuştu.
Afgan yetkililer, saldırıda DEAŞ’ın hükümet güçlerine yönelik operasyonlarında kullandığı güçlendirilmiş yer altı tünel ağının hedef alındığını ve 36 örgüt mensubunun öldürüldüğünü bildirmişti. Afgan ve ABD yetkililerinin o dönemki açıklamalarına göre patlamada üç yer altı tüneli ile silah ve mühimmat da imha edilmişti.
